Dankzij standaarden en richtlijnen is de kwaliteit van de medische zorg in veel specialismen de afgelopen jaren verbeterd. Uit verschillende onderzoeken is echter gebleken dat er op de gebieden van zorgkwaliteit, effectiviteit, toegankelijkheid, transparantie en kostenbesparing nog veel verbeterd kan worden. Eén van de mogelijkheden die hieraan bij kan dragen is de toepassing van kennistechnologie.

Medecs en Gaston

Medecs richt zich op het verbeteren van de kwaliteit van de zorg door de toepassing van kennistechnologie, met name het gebruik van medische richtlijnen in beslissingsondersteunende systemen. Deze systemen werken in de dagelijkse zorgpraktijk bovenop al bestaande patiënten informatiesystemen (zoals Elektronische Patiënten Dossiers of EPDs) en ondersteunen zorgverleners met advies en waarschuwingen op basis van patiëntengegevens uit deze informatiesystemen. Medecs heeft voor dit doel het Gaston systeem ontwikkeld: een verzameling softwaremodules waarmee het mogelijk is om medische beslissingsondersteunende systemen te ontwerpen en implementeren op basis van richtlijnen. Indien noodzakelijk, geven deze systemen advies en/of waarschuwingen op de werkvloer. In verschillende ziekenhuizen, huisartsenpraktijken en andere instellingen is Gaston reeds geïmplementeerd, en wordt ook al in de dagelijkse praktijk gebruikt. In deze systemen kunnen artsen en verpleegkundigen zelf richtlijnen ingeven, toetsen en aanpassen waarna ze op de werkvloer worden toegepast.

Ingeven Richtlijnen

Gaston bevat o.a. een Richtlijn Ontwikkel Omgeving (ROM) waarmee zorgverleners gedeeltelijk zelf richtlijnen kunnen ingeven en onderhouden door middel van "drag-en-drop" technieken. Deze richtlijnen kunnen variëren van simpele "als-dan" regels tot zeer complexe stroomdiagrammen ("flowcharts"). In het laatste geval bestaat elke richtlijn uit een aantal verschillende soorten stappen zoals beslissingen (b.v. "heeft een patiënt een bepaalde aandoening"), observaties en acties (b.v. "schrijf bètablokkers voor gedurende 3 weken"). In de figuur hiernaast is een voorbeeld van de Gaston ROM te zien waar zorgverleners na enige scholing in staat zijn zelf richtlijnen in te geven en te onderhouden.

Uitvoeren Richtlijnen

Ingevoerde richtlijnen worden automatisch ingelezen en uitgevoerd door de Gaston BeslissingsOndersteunende Module (BOM). Deze module is tevens in staat contact te leggen met externe patiënteninformatiesystemen zoals EPDs, Huisarts Informatie Systemen en Laboratorium Informatie Systemen op basis van verschillende standaarden zoals HL7, SQL, SOAP/XML, TCP/IP en RPCs. Mocht uit de gegevens van de patiënt blijken dat advies wenselijk is, zal de BOM dit ook geven. Hierbij zijn verschillende vormen van advies mogelijk, zoals real-time waarschuwingen ("Popups"), rapportages, mail/SMS berichten en daglijsten. Twee voorbeelden van geïmplementeerde Gaston adviesmodules voor toepassing in de cardiologie en huisartsengeneeskunde zijn hiernaast te zien.

Een voorbeeld van een gebruikersvriendelijk adviessysteem draait al een aantal jaren op de intensive care van het Catharina-ziekenhuis Eindhoven. Dit beslissingsondersteunende systeem helpt artsen en verpleegkundigen, wanneer er fouten dreigen, met waarschuwingen zoals: "Weet U zeker dat U medicijn X wilt voorschrijven? Uit bepaalde laboratoriumuitslagen blijkt voor deze patiënt dat medicatie Y een beter alternatief zou kunnen zijn. Uniek aan het systeem is verder dat de gebruikers (artsen en verpleegkundigen) zelf de kennis (o.a. werkafspraken) aan kunnen passen, zonder tussenkomst van een kennisingenieur. Het beslissingsondersteunende systeem blijft zo steeds up-to-date. Een groot voordeel van deze benadering is dat behandelingen die wetenschappelijk het best gebleken zijn ("evidence based medicine") snel geïmplementeerd en gebruikt kunnen worden. Een tweede voordeel is dat de door het adviessysteem gegeven "reminders" ervoor zorgen dat de behandelplannen inderdaad ook uitgevoerd worden en dat niets vergeten wordt.